2025 жылғы 25 желтоқсанда Сенат депутаттары Қазақстан Үкіметі мен Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы (ЮНЕСКО) арасындағы Орталық Азияның Өңірлік гляциологиялық орталығының мәртебесін жаңарту туралы келісімді ратификациялады, деп хабарлайды Zakon.kz.

Сенатор Алтынбек Нұхұлының айтуынша, аталған мәртебе алғаш рет 2017 жылы 6 жыл мерзімге ратификацияланған.

"Орталық ғылыми-талдамалық функцияларды атқара отырып, мұздықтар, қар жамылғысы мен су ресурстарын ғылыми зерттеуді, климаттың өзгеру салдарын бағалауды, сондай-ақ өңір елдері арасында ғылыми деректер алмасуды қамтамасыз етеді. Орталықтың қызметі Орталық Азия мемлекеттері үшін стратегиялық маңызға ие, себебі өңірдің су ресурстарының едәуір бөлігі тікелей мұздықтарға байланысты. Атап айтқанда, мұздықтар вегетациялық кезеңде өзен ағысының 50 пайызына дейін, ал таулы-мұздық бассейндерде жылдық ағынның 80 пайызынан астамын қалыптастырады. Бұл ресурстар суару, энергетика және халықты ауызсумен қамтамасыз ету үшін аса маңызды", – деді сенатор.

Оның сөзінше, Орталық Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан аумақтарындағы мұздықтарды зерттей отырып, Сырдария, Әмудария, Іле және Шу-Талас өзендері бассейндері бойынша ғылыми деректер ұсынады. Бұл мәліметтер мемлекеттік органдарға су саясатын ғылыми негізде жоспарлауға мүмкіндік береді.

Негізгі іргелі зерттеулер нәтижесінде соңғы 60 жылдан астам уақытты қамтитын 2400-ден астам мұздық бойынша үздіксіз бақылау деректері жинақталған. Ғылыми тұрғыда өңірдегі су тапшылығының басты себебі жауын-шашынның азаюы емес, су тұтынудың артуы екені дәлелденді. Сонымен қатар алғаш рет жерасты мұздары мен көпжылдық тоңның өтемдік рөлі негізделді.

"Орталықтың қолданбалы зерттеу нәтижелерін Төтенше жағдайлар министрлігі, Су ресурстары және ирригация министрлігі, Экология және табиғи ресурстар министрлігі, сондай-ақ "Қазгидромет" қызметі кеңінен пайдаланып келеді. Сел қаупі бар мұздық көлдер зерттеліп, алдын алу шаралары жоспарлануда. Келісімді ратификациялау Қазақстанға Орталық Азиядағы ғылыми-зерттеу хабы мәртебесін нығайтуға, ұлттық және өңірлік су қауіпсіздігі саясатын ғылыми деректермен қамтамасыз етуге, жас ғалымдар мен мамандарды даярлау үшін халықаралық алаң қалыптастыруға, ЮНЕСКО-мен әріптестікті одан әрі дамытуға, халықаралық ғылыми стандарттарды сақтауға, өңірлік және жаһандық ғылыми бағдарламаларға қатысуға, сондай-ақ Қазақстанның климаттық зерттеулер саласындағы беделін арттыруға мүмкіндік береді", – деп түйіндеді Алтынбек Нұхұлы.

Бұған дейін адвокаттық, нотариаттық және сараптамалық қызметке үміткерлерді аттестаттау тәртібі өзгертілгенін жазғанбыз.